Chiropractie

Artrose

Artrose is de officiële medische term voor ‘slijtage’ en wordt vaak gezien als een normaal gevolg van het ouder worden. Artrose wordt vaak genoemd als oorzaak voor rug- en nekklachten, maar of dit altijd correct is, blijft een onderwerp van discussie. In dit artikel leggen we uit wat artrose is en hoe het ontstaat, in hoeverre artrose de oorzaak kan zijn voor klachten en wat u zelf kunt doen wanneer artrose bij u is geconstateerd.

Verschillende soorten

Er bestaan twee soorten artrose: primair en secundair. Primaire artrose ontstaat spontaan, als een ‘normaal’ gevolg van het ouder worden en het belasten van de gewrichten.
Secundaire artrose ontstaat ten gevolge van een eerdere beschadiging van een gewricht, bijvoorbeeld na een enkelbreuk.
Doordat een beschadigd gewricht anders beweegt dan voorheen, kan het slijtageproces aanzienlijk versneld worden. Ook bij aangeboren afwijkingen aan gewrichten of het skelet (bijvoorbeeld scoliose of heupdysplasie) kan secundaire artrose optreden.

Conditie van het kraakbeen

Artrose is een aandoening die begint als degeneratie van het kraakbeen. Kraakbeen is een dun laagje weefsel dat in onze gewrichten voorkomt. Iedereen die wel eens een kippenpoot uit elkaar heeft getrokken, heeft het gezien: het witblauwe, bijna als plastic uitziende laagje dat op het uiteinde van de botten zit.
Omdat kraakbeen een extreem glad oppervlak heeft, zorgt het ervoor dat de botten heel gemakkelijk en zonder schuren over elkaar kunnen bewegen. Bovendien zit er in de gewrichten ook nog een soort smeerolie, die gewrichtsvloeistof of synoviale vloeistof wordt genoemd. In een gezond gewricht zorgen het kraakbeen en de gewrichtsvloeistof voor soepele, pijnvrije bewegingen, zelfs wanneer er veel kracht op het gewricht wordt uitgeoefend (zie diagram gewricht).

 

Het ontstaan van primaire artrose

Primaire artrose ontstaat wanneer de structuur van het kraakbeen begint te veranderen en het oppervlak ruwer wordt. Hierdoor ontstaat meer wrijving in het gewricht dat toenemende schade aan het kraakbeen tot gevolg heeft. Geleidelijk wordt het kraakbeen dunner en in een gevorderd stadium kan het zelfs helemaal verdwijnen. Door het schuren en wrijven in het gewricht ontstaat er meestal ook een ontstekingsreactie, waardoor de afbraak van het kraakbeen nog sneller verloopt. Ook aan het bot zelf treden na verloop van tijd veranderingen op. Langs de randen van het gewricht wordt extra bot afgezet, de zogenaamde ‘osteofyten’. Op een röntgenfoto zijn de osteofyten en het dunner worden van het kraakbeen vaak goed zichtbaar.

Kenmerken van artrose

Artrose wordt gekenmerkt door stijfheid in de gewrichten en de omliggende spieren. Deze aandoening gaat ook vaak vergezeld met pijn en zwelling. Deze klachten zijn vooral in de ochtend aanwezig. Vreemd genoeg is slijtage niet altijd pijnlijk. Met name in de wervelkolom is het verband tussen artrose en pijn vaak erg onduidelijk. Het gevolg daarvan is dat artrose vaak ten onrechte als oorzaak voor rug- of nekklachten wordt aangewezen en de betreffende patiënt er “maar mee moet leren leven”. Dat dit in veel gevallen onjuist is, lichten we in de onderstaande alinea’s verder toe.
Artrose in de wervelkolom (spondyloartrose)
Slijtage is niet per definitie pijnlijk. Het is niet precies bekend hoe dit mogelijk is, maar er zijn talloze voorbeelden van patiënten bij wie op een röntgenfoto ver gevorderde slijtage in de wervelkolom zichtbaar is, maar die geen rugpijn hebben. Eveneens zijn er heel veel patiënten die juist wél rugpijn hebben, maar bji wie op de röntgenfoto niet of nauwelijks slijtage is te zien. Bij iedereen boven de 35 jaar is slijtage in meer of mindere mate aanwezig en toch heeft niet iedereen in deze leeftijdscategorie rugklachten. Rugklachten komen en gaan, slijtage niet. Als een bot of kraakbeen eenmaal is versleten, zal het nooit meer terugkeren naar de oude situatie. Waarom ervaren mensen met rugklachten dan vaak pijnvrije dagen, of zelfs hele periodes dat ze vrij van klachten zijn? De slijtage is immers onverminderd aanwezig.
Een praktijkvoorbeeld:
De heer Smit is 52 jaar oud en heeft sinds 3 maanden last van zijn lage rug. Omdat de pijn niet minder wordt en behandeling door de fysiotherapeut slecht tijdelijk verlichting gaf, wordt besloten om een röntgenfoto te laten maken. Deze foto maakt duidelijk dat er slijtage aan de onderste wervels is ontstaan. De heer Smit krijgt te horen dat dit de oorzaak van zijn klachten is en dat er verder niets aan te doen is.
Slijtage is een zeer geleidelijk proces en bij de heer Smit is dit waarschijnlijk al jaren geleden begonnen. Er is dus al heel lang sprake van slijtage, terwijl zijn klachten pas drie maanden zijn begonnen. Het is dus aannemelijk dat hier sprake is van een ‘normale’ rugpijn, waarbij toevallig slijtage is aangetroffen. In onderzoeken heet een dergelijke situatie een “false positive”, een (toevallig) aanwezige afwijking die ten onrechte als oorzaak wordt aangewezen. Voor de heer Smit is dit heel vervelend omdat door deze conclusie gesuggereerd wordt dat hij een permanent probleem in zijn rug heeft waaraan niets te doen is en hij zijn hele leven tot rugklachten is veroordeeld. Gelukkig hoeft dit lang niet altijd het geval te zijn.
Op aanraden van een goede kennis bezoekt de heer Smit een chiropractor. Samen brengen ze de klachten in kaart, de chiropractor beoordeelt zelf ook de röntgenfoto’s en doet een uitgebreid bewegingsonderzoek. Hieruit blijkt dat de rug van de heer Smit niet optimaal beweegt en dat zijn rompspieren onvoldoende ondersteuning bieden aan zijn wervelkolom. Na een aantal behandelingen en het doen van een serie dagelijkse thuisoefeningen zijn de klachten aanzienlijk afgenomen. Alhoewel de slijtage in de rug nog net zo zeer aanwezig als voorheen, zijn de pijnklachten een heel stuk verminderd.
In het bovenstaande voorbeeld werden de klachten, zoals meestal bij rugklachten het geval is, veroorzaakt doordat de rug niet correct bewoog en verkeerd werd belast. De slijtage was slechts een bijkomstige factor, niet de oorzaak. Chiropractoren kunnen slijtage niet wegnemen, dat is helaas op geen enkele manier mogelijk. Maar door de bewegingsbeperkingen van het aangedane gebied zoveel mogelijk te herstellen, kunnen de klachten wel degelijk behandeld worden. Gelukkig maar, anders zou iedereen boven de 35 die aan slijtage lijdt, per definitie geen baat meer kunnen hebben bij chiropractie.
 

Artrose, wat nu?

Zoals al gesteld werd, is artrose in zekere zin een normaal proces. Het is in elk geval helaas niet te voorkomen, iedereen zal er op een gegeven moment in meer of mindere mate mee worden geconfronteerd. In extreme gevallen kan een operatie noodzakelijk zijn om bijvoorbeeld een nieuwe heup of knie te plaatsen. Gelukkig komt dit maar relatief weinig voor en kunnen de meeste mensen ondanks de slijtage prima uit de voeten.

Eén van de grootste misverstanden die in dit opzicht bestaan, is dat mensen met slijtage zichzelf teveel willen ontzien. Mede door de pijnklachten is men snel geneigd zoveel mogelijk beweging te vermijden. Doordat ze dan onvoldoende beweging krijgen, verergeren de klachten alleen maar. Het juist essentieel om actief te blijven. Voor kraakbeen is beweging letterlijk van levensbelang, zonder beweging degenereert het alleen maar sneller. Wandelen, fietsen en zwemmen zijn uitstekende activiteiten om de gewrichten soepel te houden zonder dat ze overmatig belast worden.

Daarnaast zijn er een verschillende voedingssupplementen die soms verlichting kunnen geven. Visolie staat bekend om de ontstekingsremmende werking en is daarom nuttig om te gebruiken bij artrose. Daarnaast kan glucosamine ook helpen. Glucosamine is een voedingssupplement dat helpt om de structuur van het kraakbeen te verbeteren. Hoewel de meningen hierover nog wel verdeeld zijn en de verschillende onderzoeken elkaar soms tegenspreken, zijn er zeker positieve effecten gezien bij patiënten met artrose. Een proefperiode van enkele maanden is een goede indicatie om te meten of een supplement wel of niet het gewenste effect heeft.

In elk geval is het belangrijk te realiseren dat artrose geen uitzichtloze situatie hoeft te betekenen. Slijtage kan een rol spelen in het ontstaan van klachten, maar het is vaak slechts één van vele factoren. Indien bij u artrose is geconstateerd, bespreek dan met uw chiropractor welke mogelijkheden er voor u zijn.