Huidveroudering

Vrijheid in beweging

De huid begint vanaf het 30e levensjaar zichtbare tekenen van veroudering te vertonen. In de loop van de jaren nemen de kenmerken van veroudering steeds verder toe. Tijdens de veroudering daalt de celdeling in de huid, vermindert de collageenaanmaak en veranderen de elastinevezels van structuur: zij worden stugger. De zichtbare veranderingen zijn o.a. een daling in talgproductie en vochtgehalte. Dat is de reden waarom veel bejaarden last hebben van een droge huid en verminderde elasticiteit van de huid. De dikte van de opperhuid neemt af en het onderhuidse vetweefsel wordt dunner. Het gevolg is dat de huid slapper wordt, gaat rimpelen en de ‘stootkussen’functie afneemt. Door dit alles geneest een beschadigde huid bij oudere mensen trager. Daarnaast verdwijnen veel haren en treden pigmentvlekken op.

Welke factoren spelen een rol?

Van de intrinsieke factoren (biochemische processen in het lichaam) is nog maar weinig bekend, behalve dat de een meer erfelijke aanleg heeft dan de ander. Ook is bekend dat er een paar verouderingssyndromen zijn met specifieke afwijkingen van de genen.
Van de extrinsieke (omgevings)factoren is meer bekend: de blootstelling aan zonlicht en roken zijn de twee meest belangrijke factoren die maken dat huid veroudert. Andere dingen die een rol spelen zijn voeding, lichaamsgewicht en hormonale veranderingen zoals in de overgang. Het mag duidelijk zijn dat de dikke mens minder rimpels heeft dan zijn slanke soortgenoot.

De grote boosdoener: de zon!

Zonlicht bestaat uit infrarood licht (dat we voelen als warmte), zichtbaar licht en ultraviolet (UV) licht. Het ultraviolette gedeelte wordt, afhankelijk van de golflengte, in drie soorten onderverdeeld: UVA (400-320 nm), UVB (320-290 nm) en UVC (290-200 nm). Hoe korter de golflengte, hoe schadelijker voor de huid. UVC is dus het schadelijkst, maar wordt volledig uit de dampkring gefilterd door de ozonlaag. UVB dringt door tot in de opperhuid en UVA tot in de lederhuid. Zonlicht bestaat voor meer dan 95% uit UVA en een klein deel UVB.
Voor het schadelijk effect van zonlicht op de huid is vooral de UVB-straling belangrijk. Behalve dat de huid hierdoor veroudert, leidt die schade ook tot huidkanker. Zonlicht bevat relatief weinig UVB-straling. UVB is zo schadelijk doordat belangrijke componenten in de huid, zoals DNA (ons erfelijk materiaal) UVB-straling absorbeert. Het is niet zonder reden dat veel antizonnebrandmiddelen UVB-filters bevatten.

UVB dringt minder diep in de huid door dan UVA, maar is wat huidkanker betreft toch riskanter. UVA-straling kan de meeste van de genoemde negatieve effecten ook veroorzaken, maar daarvoor is een veel grotere stralingsdosis nodig. UVA-stralen geven vrijwel geen verbranding, en werken in op de pigmentcellen van de huid, waardoor u bruin wordt. Maar UVA levert een behoorlijke bijdrage aan huidveroudering en dus aan rimpels. En UVA-straling lijkt minder onschuldig dan tot voor kort altijd werd aangenomen. Zeker op lange termijn, omdat de straling dieper doordringt dan UVB, en schade toebrengt aan allerlei moleculen die dieper in de huid liggen.





Bescherming

Een zinvolle bescherming tegen zonnebrand wordt bereikt met minimaal beschermingsfactor 15. De noodzakelijke bescherming hangt van veel factoren af: huidtype, erfelijke aanleg, onderdrukking of tekortschieten van het immuunsysteem, leeftijd, de plaats op aarde waar men verblijft (zee, bergen, zonnige oorden), weersomstandigheden, etc. Dit maakt het moeilijk een bovengrens te stellen aan de bescherming. Hogere beschermingsfactoren dan 20 zijn in ieder geval niet nodig en zelfs niet wenselijk. Te hoge beschermingsfactoren voorkomen elke vorm van spontane gewenning van de huid aan zon en klimaat en blokkeren tevens de gewenste aanmaak van Vitamine D. Alleen bij jonge kinderen met een heel blanke huid valt een beschermingsfactor van 30 te overwegen.

Bij mensen met een normale huid, met huidkanker of een verhoogde kans op huidkanker is primair een bescherming tegen UVB gewenst. Een aanvullende bescherming tegen UVA is bij de gangbare beschermingsfactoren altijd aanwezig. Het is natuurlijk wenselijk dat deze middelen wel goed op de huid blijven en waterresistent zijn. Ongeveer 80% van de zonnestralen gaat door wolken of mist heen, zodat je ook bij bewolkt weer gemakkelijk kunt verbranden. Een strandparasol houdt 40 tot 50% van de UV-straling tegen, terwijl de rest van de straling via reflectie en verstrooiing de huid bereikt. Bovendien laat een parasol ook straling door, afhankelijk van het soort stof (bijvoorbeeld nylon laat UVB door).

Andere aandoeningen

Behalve huidkanker en droge huid zijn er nog een aantal andere huidaandoeningen die relatief veel voorkomen op oudere leeftijd. Deze kunnen goed zichtbaar zijn doordat ze ook in het gezicht kunnen voorkomen. Kersangiomen zijn onschuldige kleine, felrode pukkeltjes op de romp, soms ook in het gezicht. Levervlekken zijn goedaardige, lichtbruin gepigmenteerde vlekjes. Ze komen vanaf middelbare leeftijd het meest voor bij mensen met een bleke huid. Couperose is roodheid op de wangen door kleine adertjes, die de wangen zelfs een wat `blozende’ indruk geven. Ouderdomswratten zijn vettig aanvoelende, net boven het niveau van de huid gelegen geelbruine, maar soms ook hele donkere verdikkingen op de borst, de rug, de onderbuik, de armen en de benen.

Rimpelloos bestaan?

Het eiwit collageen zorgt voor stevigheid en soepelheid van de huid, maar met het ouder worden neemt de hoeveelheid hiervan af en daardoor ontstaan er rimpels. Allerhande zalven en smeersels zijn te koop om dit proces een halt toe te roepen. De nieuwste uitvinding zijn collageenlampen. Collageenlampen produceren zichtbaar rood licht van een zeer specifieke golflengte. Dit licht stimuleert het collageen in de huidcellen, zeggen de aanbieders. In theorie zou dit kunnen kloppen. Maar een wetenschappelijk bewijs ontbreekt. Huidveroudering is een autonoom proces dat de medische wetenschap niet bij machte is te stoppen. Wat je wel ongedaan kunt maken, zijn verschijnselen van het ouder worden, zoals pigmentvlekken, rimpels en zichtbare adertjes. Daar kan een arts iets aan doen.
De enige die zijn huid goed kan beschermen… bent u zelf.

65plusvitaal.nl de online website over zorg, hoorproblemen en gezondheid.