Spataderen

Spataderen

Ontsieren spataderen uw benen? Voelen ze zwaar aan? Of hebt u last van jeuk, tintelingen of pijn? Er bestaan verschillende mogelijkheden om er wat aan te doen. Veel mensen denken: “Ach, spataderen, is dat alles?” Dan gaat het meestal om spataderen van andere mensen. Voor huidaandoeningen zoals spataderen kan echter geen aandacht genoeg zijn. Want vroeg of laat, vrijwel elke Nederlander krijgt ermee te maken. En bij ouderen leidt dat uiteindelijk vaak tot problemen.

Stukje anatomie

De slagaderen vervoeren het bloed van het hart af, de aderen naar het hart toe. Bij de bloeding van een ader vloeit of stroomt het bloed naar buiten, bij een slagaderlijk bloeding gaat dat veel harder. Dan spuit het eruit. Dat komt doordat het hart een perspomp is. Omdat het geen zuigpomp is, gaat het bloed uit de benen niet zomaar terug naar het hart. De ‘spierpomp’ in de kuit, en in mindere mate ook in de voet en het dijbeen, vormen het belangrijkste mechanisme voor de afvloed van bloed uit de benen. Bij het ontspannen van de kuitspieren ontplooien de diepe aderen zich en vult de kuitspier zich met bloed uit de spieren. Wanneer de kuitspier wordt aangespannen, wordt het bloed uit de spier naar het hart geperst. Omdat de aderen kleppen bevatten (daarin onderscheiden zij zich van slagaderen) wordt het bloed in principe altijd in de richting van het hart gestuwd. De kleppen voorkomen daarmee dat het bloed terugstroomt. Als de kleppen niet goed meer sluiten, neemt de druk in de aders toe, zetten deze vaten uit en ontstaan spataderen.

Verschillende oorzaken

Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van spataders: aanleg, vrouwelijke hormonen, zwangerschap, veel staan, overgewicht en een trombosebeen. Maar altijd gaat het om een verhoogde druk, al of niet door slecht werkende kleppen. Een ander gevolg van die verhoogde druk is dat het vocht in de benen buiten de vaten treedt waardoor het zich in de huid rond de enkels ophoopt. Zo ontstaat oedeem (een opeenhoping van vocht). Oedeem dat lang blijft bestaan maakt de huid kwetsbaar. De huid kan dan bij het minste geringste kapot gaan en blijven. Men hoeft zich maar even te stoten en het wondje dat daardoor ontstaat geneest niet meer. In het begin is dat vaak een onbenullige wondje, maar op den duur wordt het een chronische zweer. Men spreekt dan van een open been of ulcus cruris.

Alle verschijnselen bij elkaar noemt men chronisch veneuze insufficiëntie: langdurig slecht functioneren van het vaatstelsel. Daarbij kunnen ook allerlei andere huidafwijkingen ontstaan, zoals eczeem, verdikking van de huid, bruine verkleuringen en verlittekening (zogenaamde atrofie blanche).
Spataderen komen veel voor en zorgen voor een aanzienlijke ziektelast. Spataderen nemen toe met het stijgen der jaren. Op 40 jarige leeftijd heeft 40% van de vrouwen en 25% van de mannen spataderen. Bij 80-jarigen is dat ongeveer 70% respectievelijk 60%’.


Wel of niet behandelen?

Spataderen hoeven niet altijd behandeld te worden. Sommige mensen hebben er nauwelijks klachten van en de kans op een complicatie (zoals een aderontsteking trombose of open been (ulcus cruris) is weliswaar iets groter, maar geen dwingende reden er iets aan te doen. Om vast te stellen of de aderen in het been nog open zijn en niet lekken wordt de bloedstroom zichtbaar gemaakt met een duplexapparaat. Steeds meer dermatologen doen dat onderzoek zelf en tijdens het eerste consult. In het algemeen is dat voldoende om een goed behandelplan te maken.

Verschillende behandelmethoden

Er zijn verschillende behandelmethoden, zoals inspuiten (scleroseren), opereren onder algehele of lokale verdoving (het zogenoemde ‘strippen’), endoveneuze-behandeling en het wegsnijden van spataderen Het ouderwetse strippen is inmiddels bijna overal in Nederland vervangen door de veel elegantere laser-techniek. De specialist verwijdert de ader niet, maar schroeit deze als het ware dicht met een hittebron. Die hittebron kan een laser of een gloeidraad zijn of, sinds kort, ook stoom. De behandeling gebeurt poliklinisch onder plaatselijke verdoving dus zonder narcose of ruggenprik. Men kan dan meestal de volgende dag weer aan het werk. Een andere techniek is de verwijdering van spataderen met een haaknaaldje via minisneetjes (ambulante of Muller flebectomie geheten).

Dus geen grote lelijke japen meer op de benen. Deze methode is vooral geschikt voor grote zijtakspataderen. Deze ingreep duurt iets langer dan wegspuiten, maar het biedt wel meer zekerheid dat de spataderen niet terugkomen. Als die technieken niet kunnen worden toegepast is er altijd nog het wegspuiten. Daarbij spuit men een vloeistof  of schuim (sclerosans) in de ader die ervoor zorgt dat de spatader verschrompelt en uiteindelijk verdwijnt.
Al die behandelingen verminderen de klachten, maar kunnen niet voorkomen dat na verloop van tijd weer opnieuw spataderen ontstaan. Je ruimt in feite de spataders op. Als laatste mogelijkheid bestaan er nog steunkousen. Het dragen van elastische kousen vermindert de klachten, maar kunnen niet voorkomen dat men spataders krijgt. In sommige beroepen kan het  dus verstandig zijn kousen te dragen.

65plusvitaal.nl de online website over gezondheid, vakanties en oogproblemen.